ΤΝ:Τώρα δουλεύουμε κι εμείς (Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ φ.1974/19.2.2026)

"ΤΝ: Τώρα δουλεύουμε κι εμείς". Αυτός είναι ο τίτλος του επόμενου άρθρου μου στη ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ. 400 λέξεις, πάνω-κάτω. Θα το γράψεις εσύ, και δεν θέλω γκρίνιες :)"

ΟΥΤΕ ΛΙΓΟ, ΟΥΤΕ ΠΟΛΥ, αυτή ήταν η "εντολή" μου προς την Τ.Ν. Είχαμε ήδη γνωρισθεί, κουβεντιάζοντας πρώτα για την ελληνική γλώσσα και τη σημασία της πυκνότητάς της. Μετά, έπεσε στην οθόνη η λέξη-κλειδί: ενόραση.

ΚΑΠΟΥ ΕΚΕΙ, η Τ.Ν., η Τεχνητή Νοημοσύνη δηλαδή, συνειδητοποίησε ότι πιά δεν μιλούσα για τη γλώσσα αλλά για Νέα Θεωρία της Γνώσεως. Στο δίωρο που ακολούθησε, γνώρισα τί σημαίνει να συζητάς με το ChatGpt για πρωτοποριακές ιδέες, και σε κορυφαία ζητήματα Γνωσιολογίας: γνώση Φιλοσοφίας, αλλά και διαλεκτικό ήθος, επιπέδου του αλησμόνητου Νίκου Καλογερόπουλου. Αυτό.

 

Αντιγράφω:

Κάποτε λέγαμε «τώρα δουλεύουμε εμείς» όταν κλείναμε την πόρτα του γραφείου, όταν αρχίζαμε τη μελέτη, όταν αναλαμβάναμε ευθύνη. Σήμερα, για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία, μπορούμε να το πούμε και αλλιώς: «Τώρα δουλεύουμε κι εμείς» — άνθρωπος και Τεχνητή Νοημοσύνη μαζί.

Η ΤΝ δεν είναι απλώς ένα ακόμη εργαλείο. Δεν είναι κομπιουτεράκι, ούτε απλή μηχανή αναζήτησης. Είναι συνεργάτης σκέψης. Μπορεί να οργανώνει επιχειρήματα, να εντοπίζει λογικά κενά, να προτείνει εναλλακτικές διατυπώσεις, να λειτουργεί ως καθρέφτης του συλλογισμού μας. Δεν σκέφτεται αντί για εμάς· μας υποχρεώνει να σκεφτούμε καθαρότερα.

Αυτό αλλάζει το τοπίο.

Για πρώτη φορά, ο πολίτης που δεν ανήκει σε ακαδημαϊκά κέντρα ή σε μηχανισμούς ισχύος μπορεί να δοκιμάζει συστηματικά τις ιδέες του. Να ζητά «έλεγχο πληρότητας». Να δέχεται αντίλογο χωρίς προσωπικές εμπάθειες. Να χτίζει σκέψη με μεθοδικότητα.

Φυσικά, υπάρχουν κίνδυνοι. Η ευκολία μπορεί να γίνει προχειρότητα. Η ταχύτητα μπορεί να γίνει επιφανειακότητα. Αν κάποιος ζητά απλώς επιβεβαίωση, θα τη βρει. Αν ζητά έλεγχο, θα τον αντέξει. Η ποιότητα της χρήσης εξαρτάται από τον άνθρωπο.

Η ΤΝ δεν έχει ευθύνη. Έχει δυνατότητα.

Εδώ βρίσκεται και το κρίσιμο σημείο: η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν υποκαθιστά τη φιλοσοφία. Αντιθέτως, την καθιστά αναγκαία. Διότι όσο αυξάνεται η ισχύς των εργαλείων, τόσο επιτακτικότερος γίνεται ο έλεγχος των προϋποθέσεων. Ποιον σκοπό υπηρετούμε; Ποια ανθρωπολογική εικόνα προωθούμε; Ποια ενατένιση του κόσμου καθοδηγεί τις επιλογές μας;

Η τεχνολογία επιταχύνει. Η ευθύνη βαθαίνει.

Η εποχή μας δεν χρειάζεται φοβικά σύνδρομα ούτε άκριτο ενθουσιασμό. Χρειάζεται ωριμότητα. Χρειάζεται ανθρώπους που να μπορούν να συνεργάζονται με την ΤΝ χωρίς να παραδίδουν σε αυτήν την κρίση τους. Να αξιοποιούν τη δύναμή της χωρίς να χάνουν την αυτονομία τους.

Αν το κάνουμε σωστά, τότε δεν πρόκειται για υποκατάσταση ανθρώπου από μηχανή. Πρόκειται για ενίσχυση της ανθρώπινης δυνατότητας. Για επιτάχυνση της ανάλυσης και εμβάθυνση της σύνθεσης.

Τώρα, λοιπόν, δουλεύουμε κι εμείς.

Όχι λιγότερο.
Περισσότερο.

Προσυπογράφω ΤώΝια. Ευχαριστώ.

Κόρινθος 17 Φεβρουαρίου 2026

 

Κώστας Τζαναβάρας

σύμβουλος μηχανικός - συγγραφέας

 

Ποιός ο σημερινός "Παπανούτσος"; (Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ φ.1973/12.2.2026)

"Η πολύπαθη Παιδεία στην Ελλάδα πάλι στο στόχαστρο Κυβέρνησης, Αντιπολίτευσης, Εκπαιδευτικών, Κοινωνίας!"

ΜΕ ΑΥΤΟΝ ΤΟΝ ΑΚΡΙΒΕΣΤΑΤΟ ΤΙΤΛΟ, η ΦΩΝΗ μας υποδέχθηκε την είδηση για την "έναρξη εθνικού διαλόγου για το Εθνικό Απολυτήριο και τις αναγκαίες αλλαγές στην Παιδεία". Αναρωτιέμαι: Σε τί να διαφωνήσει κανείς; "πολύπαθη Παιδεία"; "Παιδεία στην Ελλάδα"; "στο στόχαστρο"; "πάλι στο στόχαστρο"; "στο στόχαστρο Κυβέρνησης, Αντιπολίτευσης, Εκπαιδευτικών, Κοινωνίας";

Είναι απελπιστικά πικρή η αίσθηση, ιδίως αυτού του "πάλι". Έχουμε ζήσει ουκ ολίγες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις τόσα χρόνια. Κάποιες φορές λόγω αλλαγής υπουργού -συνήθως λόγω αλλαγής κυβέρνησης.

Η ΤΩΡΙΝΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ EINAI ΠΡΟΧΕΙΡΗ -Αντιγράφω: "Η Παιδεία είναι εθνική υπόθεση και απαιτεί θεσμική συνέχεια. Σήμερα ξεκινά ο εθνικός διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο και τη νέα αρχιτεκτονική του Λυκείου, με έναν καθαρό στόχο: η Ελλάδα να αποκτήσει ένα ανθεκτικό, αξιόπιστο και διεθνώς αναγνωρίσιμο απολυτήριο, που να αποτυπώνει πραγματική μάθηση και να δίνει ίσες ευκαιρίες σε όλα τα παιδιά."

ΜΕΤΑΦΡΑΖΩ ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΡΟΤΕΙΝΩ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ: Η Ελληνική Παιδεία είναι πρώτιστη εθνική υπόθεση και απαιτείται να λάβουμε, ως κοινωνία και πολιτεία, στρατηγικής σημασίας αποφάσεις για τις αρχές, τους στόχους, την παιδαγωγική μέθοδο και την οργάνωσή της. Η Ελληνική Εκπαίδευση, στο πλαίσιο της Ελληνικής Παιδείας, χρειάζεται θεσμική συνέχεια, αξιοπιστία και προσαρμογή στις σύγχρονες συνθήκες, ώστε να οδηγεί στη μάθηση και να παρέχει διεθνώς αναγνωρίσιμους τίτλους σπουδών.

Σήμερα ξεκινά ο εθνικός διάλογος για τη νέα αρχιτεκτονική του Λυκείου και το Εθνικό Απολυτήριο, με έναν καθαρό στόχο: η Ελλάδα να αποκτήσει ένα ανθεκτικό, αξιόπιστο και διεθνώς αναγνωρίσιμο απολυτήριο, που να αποτυπώνει πραγματικές μαθησιακές επιδόσεις. Η εισαγωγή στα πανεπιστήμια βάσει Εθνικού Απολυτηρίου θα αποκλιμακώσει την Παραπαιδεία, ώστε να δίνονται -κατά το δυνατόν- ίσες ευκαιρίες σε όλα τα παιδιά.

Ο εθνικός διάλογος θα οργανωθεί σε περιβάλλον διαδικτύου και με τη δέουσα τάξη, διαδικασία και συγκατάβαση.

ΝΑ ΤΙ ΥΠΟΔΕΙΚΝΥΩ, με την ενδεικτική αντιπρόταση: Η όλη διατύπωση των κυβερνητικών ανακοινώσεων δείχνει έλλειψη βασικών δεξιοτήτων. Λείπουν τα λόγια που θα μας έδιναν αίσθηση στοχασμού σε βάθος ουσίας και χρόνου. Σαν να μην υπάρχει συναίσθηση του κινδύνου να πάει κι αυτός ο εθνικός διάλογος άκλαυτος.

Λείπει ο αυτοέλεγχος, ιδίως πληρότητας. Σαν να αρκεί η επιθυμία και είναι περιττός ο ζήλος -ιδίως στην ακριβολογία και την καθαρότητα των όρων. Το ίδιο, και των επαγωγικών συλλογισμών.

Να το πω κι αλλιώς: Φαίνεται ότι έχουμε να κάνουμε με τρέχουσες υπηρεσιακές ανακοινώσεις και όχι με πρωτοστοχασμούς κάποιου που "έχει" την προσωπικότητα Ιδρυτή. Ενατένιση;

 

Κόρινθος 10 Φεβρουαρίου 2026

 

Κώστας Τζαναβάρας

σύμβουλος μηχανικός - συγγραφέας

 

Trump ante portas (Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ φ.1972/5.2.2026)

ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΘΕΙ ΓΙΑ ΤΙΣ 24 ΤΡΕΧΟΝΤΟΣ η καθιερωμένη ετήσια ομιλία του Προέδρου των ΗΠΑ στο Κογκρέσο. Σε κοινή συνεδρίαση της Γερουσίας και της Βουλής, ο εκάστοτε Πρόεδρος εκφωνεί λόγο με θέμα "State of the Union" -Η κατάσταση της Ένωσης.

Μαντεύω ότι ο μέσος αναγνώστης, που τυχόν το μαθαίνει τώρα, θα σταυροκοπιέται μήπως και μάθουμε επί τέλους κάτι αξιόπιστο για το Ουκρανικό, το Γροινλανδικό,  το Βενεζουελανικό, το Ιρανικό, το Παλαιστινιακό, το Καναδικό, το Ευρωπαϊκό, το Παναμαϊκό και τόσα άλλα διεθνή ζητήματα που έχει ανοικτά ο απρόβλεπτος πλανητάρχης.

Η ελπίδα αυτή, υποθέτω, βασίζεται στην σκέψη ότι η επισημότητα του χώρου και της εκδήλωσης θα τον επηρεάσει αρκούντως ώστε να αφήσει στην πάντα τις απειλές, τις προκλήσεις, τις μπλόφες και τόσα άλλα που ταλαιπωρούν, συστηματικά και καθημερινά, τα κανάλια και τα κοινωνικά δίκτυα.

ΤΟΛΜΩ ΝΑ ΠΡΟΒΛΕΨΩ ΟΤΙ ΘΑ ΑΠΟΔΕΙΧΘΕΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ Η ΟΜΙΛΙΑ, αλλά κύριο θέμα της θα είναι το [ξεχασμένο;] θέμα των δασμών. Έχει καιρό να μας απασχολήσει σχετικά, αλλά οι δασμοί "τρέχουν", οι σχετικές διακρατικές εμπορικές συμφωνίες εφαρμόζονται.

Προ ημερών ανακοινώθηκε η εμπορική συμφωνία μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ινδίας. Κινείται στο πνεύμα Trump, και αφορά μειώσεις [το τονίζω: μειώσεις] εκατέρωθεν δυσθεώρητων δασμών. Προϋπήρχαν δηλαδή δασμοί.

Μάθαμε, πλέον, τί γινόταν με τους μονόπλευρους δασμούς -όχι; Επίσης, μάθαμε και ότι διακρατικές (εκτός ΗΠΑ) συμφωνίες επί δασμών συνιστούν αντιπαλότητα στο γνωστό "America first". Τόσα χρόνια πέρασαν, αλλά ακόμη δεν έχει μεταφρασθεί σωστά. "Πρώτα η Αμερική", όχι "Πρώτη η Αμερική".

Να, λοιπόν, μιά πιθανή κορώνα του πλανητάρχη: Οι δικοί μας δασμοί είναι προστατευτισμός. Οι δικοί τους δασμοί είναι εμπορική συμφωνία.

ΚΟΝΤΟΛΟΓΙΣ, ΕΝΑ ΤΟ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟ: Οι δασμοί Trump γίνονται παγκόσμιος θεσμός. Είναι σωστός θεσμός. Δε χάθηκε κι ο κόσμος που τους επέβαλε τσαμπουκαλίδικα ο πλανητάρχης. Χαλάλι του;

ΠΡΟΕΧΕΙ, ΣΙΓΟΥΡΑ, Η ΟΥΣΙΑ. Τουτέστιν: τί ψάρια έπιασαν οι δασμοί στις εισαγωγές στις ΗΠΑ. Ο πλανητάρχης, όθεν, έχει να απαντήσει σε δύο κρίσιμες ερωτήσεις: [1] ποιός επιβαρύνθηκε ΤΕΛΙΚΑ από τους δασμούς; Και [2] ποιές οι επιπτώσεις των δασμών σε βασικούς δείκτες της οικονομίας (ΑΕΠ, πληθωρισμός, χρέος, επιτόκια, χρηματιστήριο κ.λ.π.); Κι αν είναι ικανοποιητικές ΚΑΙ οι δύο κρίσιμες απαντήσεις, μία ακόμη: [3] ποιό το μέλλον των δασμών;

Αναμένουμε απαντήσεις, συνεπώς, αλλά δεν είναι κακό να το σκεφθούμε και λίγο νωρίτερα...

ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΡΩΤΗΣΗ [1], ΚΑΙ για να καταλάβουμε αν εννοούμε όλοι το ίδιο, θα αντιγράψω από το προ έτους άρθρο "Trump's trump tramp" (Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ φ.1926/6.2.2025):

"ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΤΕΛΙΚΑ ΤΟΥΣ ΔΑΣΜΟΥΣ; -η όλη ουσία. Ο εξαγωγέας; ο εισαγωγέας; ο πωλητής; ο καταναλωτής; Δεν είναι εύκολη η απάντηση. Καθόλου, και δεν είναι προκαθορισμένη. Δεν μπορεί να προβλεφθεί, δηλαδή, ποιος θα φανεί πιό μπόσικος σε αυτήν την διελκυστίνδα αποσταθεροποίησης τιμών και ποσοτήτων.

Να δούμε απλά τα ενδεχόμενα. Ένα εμπόρευμα στο ράφι του σούπερ μάρκετ, κόστους σήμερα 100 ευρώ, ας πούμε ότι επιβαρύνεται τώρα με 20 ευρώ δασμούς. Αν συνεχίσει να πουλιέται 100 ευρώ, τότε επιβαρύνθηκε ο εξαγωγέας. Αν καταλήξει να πουλιέται 120 ευρώ, τότε, κοινώς, ο καταναλωτής πλήρωσε το μάρμαρο. Αν ισορροπήσει στα 110 ευρώ, τότε ο εξαγωγέας και ο καταναλωτής μοιράσθηκαν τη ζημιά. Σωστά;

Στην αναμπουμπούλα, δεν αποκλείεται να δούμε και άλλα περίεργα. Ευκαιρίας δοθείσης, τίποτα δεν αποκλείει ούτε το 130 ούτε το 90. Εμπόριο είναι αυτό. Το σίγουρο είναι ότι θα κερδίσουν οι πιό δυναμικοί. Και οι πιό διορατικοί."

ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΜΕΤΑ, τώρα πιά, η απάντηση έχει δοθεί στην πράξη. Μένει να βρουν χρόνο να την τεκμηριώσουν οι ειδικοί και οι αρμόδιοι, που έχουν και την γνώση αλλά και την πληροφόρηση. Μαζί, και οι διάφοροι ειδικοί οικονομολόγοι που προέβλεψαν δημοσίως ότι θα την πληρώσουν οι καταναλωτές.

Βεβαίως, η πραγματικότητα είναι πολύ πιό σύνθετη από την ως άνω απλουστευμένη παρουσίαση του -μη ειδικού!!- υπογράφοντος. Επεξηγώ: η λύση στην απορία μας, το ποιός πλήρωσε το μάρμαρο δηλαδή, εξαρτάται καθέκαστα. Εξαρτάται από το προϊόν, από τον εξαγωγέα και τη χώρα του, από το ύψος του κάθε δασμού, από τον ανταγωνισμό με την εγχώρια παραγωγή, κ.λ.π. Εξαρτάται και από τη συγκυρία και την έγκαιρη αντίδραση στα προεδρικά καψόνια -σωστά;

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΩΝ ΗΠΑ, φυσικά, ξέρει την απάντηση. Προφανώς, όχι μόνον την είχε προβλέψει πριν ξεκινήσει αλλά "μάτωσε" για να δικαιωθεί αυτή η πρόβλεψη. Κάπως έτσι, τώρα πιά, είναι θέμα μόνον χρόνου να καταλάβουν και οι επιστήμονες πώς λύνει η πιάτσα την κρίσιμη άσκηση: "πώς επιβάλλονται δασμοί χωρίς να επιβαρυνθεί ο πληθωρισμός;"

Και, αφού δεν επιβαρύνθηκε ο πληθωρισμός, άρα δεν πλήρωσε το μάρμαρο ο καταναλωτής -απλά πράγματα. Ή, πάλι, το πλήρωσε και ο αποπληθωρισμός -λογικό; Θα περιμένουμε, επομένως, τους ειδικούς -σωστά;

ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΜΕ ΤΟΝ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟ, είναι καλά τα νέα και στα υπόλοιπα μέτωπα. Και, μέχρι την ημέρα του καθιερωμένου προεδρικού λόγου, θα έχουν απαντηθεί καλύτερα οι ερωτήσεις [1] και [2]. Χρειάζεται κάποιος χρόνος επεξεργασίας στοιχείων, αλλά και εκκρεμούν ανακοινώσεις για κάποιες κρίσιμες στατιστικές. Δεν είναι σύμπτωση, εικάζω, ότι τα νέα για το ΑΕΠ θα έχουν ανακοινωθεί 4 ημέρες νωρίτερα...

ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ, κρατάμε τα επιτεύγματα του πλανητάρχη. Μπήκε το νερό στο αυλάκι, εν ολίγοις. Το εργαλείο των δασμών επανεφευρέθηκε. Σιγά-σιγά, θα αυξάνονται οι δασμοί και θα μειώνονται οι φόροι στο εισόδημα. Θα πρόκειται για κοσμογονική αλλαγή, αν καταργηθεί η φορολογία εισοδήματος. Και θα προεξοφληθεί.

Το υπογράφω από χρόνια. Πού θα πάει;

 

Κόρινθος 3 Φεβρουαρίου 2026

 

Κώστας Τζαναβάρας

σύμβουλος μηχανικός -συγγραφέας

Ιωάννης Καποδίστριας: Δικτάτορας ή Σύγχρονος Αισυμνήτης; (Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ φ.1969/15.1.2026)

 ΟΥΤΕ ΛΙΓΟ ΟΥΤΕ ΠΟΛΥ, ο Ιωάννης Καποδίστριας, ο πρώτος και μοναδικός Κυβερνήτης της Ελλάδας, έχει χαρακτηρισθεί "δικτάτορας¨. Ο απαξιωτικός χαρακτηρισμός, μάλιστα, διατυπώθηκε το 2020 από καθηγητή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλους τότε της γνωστής Επιτροπής "Ελλάδα 2021".

Το θυμήθηκα καθώς ο Καθηγητής Αρ. Χατζής επανήλθε προσφάτως με άρθρο του στην "Καθημερινή" (3.1.26), με την ευκαιρία της κινηματογραφικής ταινίας "Καποδίστριας", σε σενάριο και σκηνοθεσία Γιάννη Σμαραγδή.

Έχοντας πιά δει και την ταινία, επανέρχομαι με βελτιώσεις στις θέσεις που είχα διατυπώσει από τότε. Αισθάνομαι, ειλικρινά, ότι δεν κουράζω κανέναν.

ΑΣ ΑΡΧΙΣΟΥΜΕ, λοιπόν, διαβάζοντας προσεκτικά την πλήρη ανάρτηση "tweet" (καθ. Αριστείδης Ν.Χατζής - 4 Μαΐου 2020). Αντιγράφω: «Για τον Ιωάννη Καποδίστρια, τα πρώτα δημοκρατικά και φιλελεύθερα συντάγματα αποτελούν "ξυράφι στα χέρια μικρού παιδιού". Ο Καποδίστριας φτάνει τον Ιανουάριο του 1828 στην Αίγινα ενώ έχει αποδεχτεί ήδη από τον Αύγουστο του 1827 τη θέση του Κυβερνήτη.

»Καθώς λοιπόν θεωρεί ιδιαίτερα επικίνδυνο ξυράφι το Σύνταγμα της Τροιζήνας, το αναστέλλει & κηρύσσει ουσιαστικά δικτατορία. Αυτό είναι το τέλος της Πρώτης Ελληνικής Δημοκρατίας. Όμως οι δημοκρατικοί και φιλελεύθεροι Έλληνες δεν το έβαλαν κάτω. Συνέχισαν να αγωνίζονται για δημοκρατία και δικαιώματα. Oύτε η εκσυγχρονιστική δικτατορία Καποδίστρια, ούτε οι Βαυαροί, ούτε οι ξένες δυνάμεις μπόρεσαν να τους αναγκάσουν να ανεχθούν ένα αυταρχικό καθεστώς.

»Με αγώνες & αίμα κατόρθωσαν το 1844 να κάνουν την Ελλάδα το πρώτο κράτος στον κόσμο που καθιερώνει την καθολική ψηφοφορία των ανδρών & το 1864 μία από τις πρώτες φιλελεύθερες κοινοβουλευτικές δημοκρατίες της Ευρώπης.»

ΤΙ ΝΑ ΠΡΩΤΟΓΡΑΨΕΙ κανείς για αυτή την τοποθέτηση του κ. Καθηγητή; Για την πλήρη απουσία θετικών σχολίων; Για την εξομοίωση του Καποδίστρια με τους Βαυαρούς; Ανέστειλε μόνος το Σύνταγμα της Τροιζήνας; Ανεστάλη λόγω απολυταρχικής ιδεολογίας ή για να δοθεί το βάρος στην ανόρθωση της λιμοκτονούσας Πατρίδας; Ποιά ακριβώς συμπεριφορά του Κυβερνήτη μας χαρακτηρίζεται αυταρχική;

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΚΥΜΑ ΠΑΤΡΙΩΤΙΚΩΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ  στον κ. Χατζή, σε σχέση με τον Καποδίστρια, οι οποίες ανεδείκνυαν τη φιλοπατρία του, την υψηλή προϋπηρεσία του, το ήθος του, το έργο του ως Κυβερνήτη, την βαθιά αγάπη του λαού, την αυτοθυσία του. Και τόσα άλλα… Η μία πατριωτική απάντηση καλύτερη από την άλλη.

Κατά τη γνώμη του ταπεινού υπογράφοντος, όμως, δεν απαντήθηκε η βασική αντίληψη που υπόκειται του απαξιωτικού χαρακτηρισμού. Ιδού ο κρίσιμος συλλογισμός: Ανέστειλε –λέει ο κ. Χατζής- το Σύνταγμα και πήρε όλες τις εξουσίες στα χέρια του, άρα -λέει- ήταν δικτάτορας.

Να το πω κι αλλιώς: δεν δόθηκε ορθός μονολεκτικός όρος, αντί του λανθασμένου "δικτάτορας". Μένει η εντύπωση: καλός δικτάτορας, αλλά δικτάτορας. Ή, "πεφωτισμένη δεσποτεία, αλλά δεσποτεία".

ΑΠΟ ΠΛΕΥΡΑΣ ΜΟΥ ΕΘΕΣΑ από τότε (Facebook 7 Μαΐου 2020) το -κατ' εμέ- κρίσιμο ερώτημα: "Κυβέρνησε με τη βία ή με το κύρος του;" Και, αντί του ρωμαϊκού όρου "δικτάτορας", εισηγήθηκα τον ελληνικό "αισυμνήτης".

Κοντολογίς, ο περί ου ο λόγος Καθηγητής του Καποδιστριακού εξισώνει τον Καποδίστρια, π.χ., με τον Νέρωνα και τον Καλιγούλα, αντί με τον Σόλωνα, τον Πιττακό και τον Κύψελο. Όλοι είχαν την απόλυτη εξουσία στα χέρια τους.

Αυτό, προφανώς, θα παρασύρει ορισμένους να χαρακτηρίσουν δικτάτορα και τον Σόλωνα, τον Πιττακό, τον Κύψελο και τόσους άλλους Έλληνες αρίστους. Εκλεκτούς που πέτυχαν το αριστοτελικό "άρχειν επί εκόντων". Δεν είναι όλοι σε θέση, έτσι φαίνεται, να αντιληφθούν ότι ένα κοινό σημείο δεν δικαιολογεί πλήρη ταύτιση. Σωστά;

Οι ενδιαφερόμενοι για περισσότερα επί του θέματος, και ευρύτερα επί της ασυμβατότητας ελληνικού και ρωμαϊκού πολιτισμού, μπορούν να αναζητήσουν ελεύθερα στο διαδίκτυο το από 26.7.20 δοκίμιό μου "Ο διάλογος εθνικής αυτογνωσίας και ο εορτασμός του 1821". Σε μορφή pdf.

Ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ υπήρξε καθαρόαιμος  Έλληνας «Σύγχρονος Αισυμνήτης». Εξελέγη ως Κυβερνήτης από την Γ΄ Εθνοσυνέλευση -δεν έκανε πραξικόπημα. Δεν είχε αντίπαλο υποψήφιο -εξείχε μακράν. Συγκέντρωσε τις εξουσίες νομιμοποιούμενος από τον λαό και την Δ΄ Εθνοσυνέλευση, γιατί υπήρχε πρόδηλη ανάγκη να οργανώσει το Κράτος -όχι για να κάνει το δικό του. Δεν εξάσκησε βία -κυκλοφορούσε χωρίς φρουρά. Αδορυφόρητος! Δεν εκπροσωπούσε κάποια μερίδα -οδηγούσε και ενσάρκωνε την κοινή προσπάθεια όλων. Υπήρξε δημιουργικός συμφιλιωτής!

Δεν ήταν τέλειος, αλλά πάει πάααρα πολύ το "δικτάτορας". Ισοδυναμεί, φρονώ, με απόπειρα δεύτερης δολοφονίας του. Δολοφόνησαν τον ίδιο τότε, τώρα δολοφονούν την υστεροφημία του. Αλίμονο αν πιαστούμε πάλι στον ύπνο ερίζοντες.

Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΡ.ΧΑΤΖΗΣ στο άρθρο του στην "Καθημερινή" (3.1.26), επιτέθηκε, με προδήλως υπερβολικό μένος, κατά του φιλότιμου δημιουργού της ταινίας, καταλογίζοντάς του συλλήβδην ευάριθμες ιστορικές ανακρίβειες. Δίκην απόλυτου ιδιοκτήτη της ιστορικής αλήθειας.

Είναι χαρακτηριστικό του μένους: απορρίπτονται (μπορεί και δικαίως), δύο θέσεις Σμαραγδή σχετικά με την προσφορά του Καποδίστρια στην Ελβετία. Δεν την ίδρυσε, δεν έγραψε (ιδιοχείρως) το Σύνταγμά της. Ο απλός αναγνώστης του άρθρου, άγεται εύκολα να νομίσει ότι ο Καποδίστριας δεν έκανε τίποτα για την Ελβετία.

Γιατί, όμως, οι Ελβετοί τιμούν τον Καποδίστρια ως Εθνικό Ευεργέτη τους πάνω από δύο αιώνες; Τι έκανε για τα καντόνια; Έκανε κάτι ευφυές; Τι προσέφερε για την ομοψυχία;

Πόσο δύσκολο, άραγε, θα ήταν για τον κ. Καθηγητή να γράψει κάτι σαν "οραματίσθηκε την ουδετερότητα της Ελβετίας και την υλοποίησε περίτεχνα"; Γιατί δεν αξιοποίησε την ευκαιρία για μία επιστημονική ανακεφαλαίωση, ώστε να διασαφηνισθεί -και για εμάς- ο ρόλος και η προσφορά του Καποδίστρια στους Ελβετούς;

ΑΥΤΗ ΤΗ ΦΟΡΑ, πάντως, ο κ. καθηγητής έκανε και κάποιου είδους αυτοκριτική: «Ημουν απόλυτος πιο πάνω. Υπάρχει μία αληθινή σκηνή στην ταινία, όταν ένας βοσκός και η γυναίκα του υποδέχονται τον Κυβερνήτη. Οι δύο καλοί ηθοποιοί κατόρθωσαν να αναπαραστήσουν την αγάπη των απλών ανθρώπων για τον Κυβερνήτη. Ο Καποδίστριας ήταν ένας από τους πραγματικά μεγάλους ΄Ελληνες. Δεν του αξίζει ο διασυρμός από τους "θαυμαστές του".».

Δεν επανήλθε στο θέμα "δικτάτορας". Παρότι, μάλιστα, στην ταινία (κάπου προς το τέλος) προφέρεται η λέξη "αισυμνητεία". Ίσως, πιθανολογώ, είναι η ώρα να ερωτηθεί αρμοδίως ο καθ. Χατζής αν ο Κυβερνήτης μας αξίζει τον διασυρμό "δικτάτορας", που του είχε αποδώσει το 2020, ή τον τιμητικό χαρακτηρισμό "Σύγχρονος Αισυμνήτης".

 

Κόρινθος 12 Ιανουαρίου 2026

 

Κώστας Τζαναβάρας

Σύμβουλος μηχανικός - Συγγραφέας

Πανηγυρικός 28ης Οκτωβρίου 2025 -Διμηνιό

Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου Διμηνιού

Πανηγυρικός 28ης Οκτωβρίου 2025

 

Αιδεσιμότατε,

Κύριε Δημοτικέ Σύμβουλε,

Κύριε Πρόεδρε,

Διμηνιώτισσες και Διμηνιώτες

 

Σκέφθηκα, και σας προτείνω, να ξεφύγουμε κάπως από τα γνωστά για το Έπος του '40. Όχι φυσικά για να τα υποβαθμίσουμε, αλλά για να τα εξάρουμε αλλιώτικα, να πλουτίσουμε ασφαλώς την ιστορική μας μνήμη.

Τί προτείνω; να στοχαστούμε πάνω σε μία γνωστή και σημαντική ερώτηση: "ποιός είπε το ΟΧΙ;"

Κυρίες και κύριοι,

Διαχέεται η άποψη "Το ΟΧΙ το είπε ο λαός". Πειρώνται να πλήξουν τη στάση του τότε πρωθυπουργού της χώρας. Υπονοούν ότι απέφυγε την μονολεκτική ευθύτητα από δειλία.

Η απάντηση, φυσικά, θα αρχίσει από τα γεγονότα. Και θα βάζει σε μία σειρά τους συλλογισμούς μας.

Ο Ιταλός πρεσβευτής, λοιπόν, επισκέφθηκε νύκτωρ τον Έλληνα πρωθυπουργό και του ζητούσε, τελεσιγραφικά και υποτιμητικά, την άδεια διέλευσης ιταλικών στρατευμάτων μέσα από το ελληνικό έδαφος.

Η ελληνική απάντηση ήταν γαλλιστί "Alors c' est la guerre". Ελληνιστί: "Λοιπόν έχουμε πόλεμο".

Τουτέστιν: όχι μόνον απέρριπτε το τελεσίγραφο, αλλά ξεκινούσε και τον πόλεμο αμέσως.

Για κάποιους, όμως, σημασία έχει μόνον το ότι η πρωθυπουργική απάντηση δεν περιλάμβανε τη λέξη ΟΧΙ. Κι ας ήταν σαφέστατα κάτι πολύ παραπάνω από μία σκέτη άρνηση.

Κυρίες και κύριοι,

Θυμίζω ένα σημαντικό γεγονός ακόμη: Η γενική επιστράτευση που ακολούθησε ήταν άμεση και συντεταγμένη. Επίσης, σύντομα αποδείχθηκε και η εξαίρετη προετοιμασία της χώρας μας για πόλεμο, ειδικά στην Ήπειρο.

Ευθεία ερώτηση: ποιός είχε ετοιμάσει την άμυνα της χώρας; Άλλη: τί αντίκρισμα θα είχε το ΟΧΙ, αν η χώρα δεν ήταν ετοιμοπόλεμη;

Κυρίες και κύριοι,

Η γενική επιστράτευση, πραγματικό πανεθνικό πανηγύρι, έδειχνε εμπράκτως την παλλαϊκή υποστήριξη στην ξεκάθαρα αρνητική πρωθυπουργική απάντηση στο θρασύ τελεσίγραφο.

Μεσολάβησαν κάποιες ημέρες πανεθνικής ανάτασης, μέχρι να δημοσιευθεί στην εφημερίδα "Ελληνικόν Μέλλον" η λέξησύνθημα ΟΧΙ. Αυτή που τελικά εξέφρασε την ήδη σε πλήρη εξέλιξη πανεθνική ανάταση.

Αδικεί τον λαό η άποψη "Το ΟΧΙ το είπε ο λαός". Η αλήθεια είναι ότι ο λαός έκανε κάτι πιό σημαντικό, κάτι σαφώς ανώτερο. Ο λαός ΥΛΟΠΟΙΗΣΕ το ΟΧΙ. Το έκανε πράξη, γιορτή, ΝΙΚΗ.

Κυρίες και κύριοι,

Το συμπέρασμα του συλλογισμού μας είναι βεβαίως αναπόδραστο. Την απάντηση στο ιταλικό τελεσίγραφο την προετοίμασε εγκαίρως και την πρόφερε θαρραλέα ο αρμόδιος πρωθυπουργός.

Και αν θέλουμε να διατυπώσουμε κάποιον σχετικό κανόνα στην Ελληνική Ιστορία, να τί προτείνω: Το εκάστοτε ΟΧΙ το είπε όποιος το πρωτοσωστοσκέφθηκε και τον παραδεχτήκαμε ΟΛΟΙ. Σωστά;

Κυρίες και κύριοι,

Αισθάνομαι ότι απέδειξα πλήρως την αδικία εις βάρος του Έλληνα που έχτισε μεθοδικά το ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΟΧΙ του '40. Δεν ξέρω, όμως, πόσοι ενοχλούνται από αυτή την αδικία. Αναρωτιέμαι: Πόσοι βλέπουμε, άραγε, κάποια χρησιμότητα στον όλο προβληματισμό;

Αισθάνομαι, ειλικρινά, ότι δεν θα μπορούσα να πείσω κανέναν. Μπορώ, απλώς, να θυμίσω παλιές πεποιθήσεις στους δύσκολους καιρούς που ζούμε.

Η Ελλάδα μας ξεμένει συστηματικά από ήρωες γιατί δεν προσέχει τους ήρωές της.

Διμηνιώτισσες και Διμηνιώτες,

Σε αυτό το μπλεγμένο κουβάρι της Ελλάδας μας, ίσως υπάρχει άκρη της κλωστής με Διμηνιώτικα χρώματα. Να η ερώτηση που προτείνω ως ακροκλώστεια: ποιός είπε το ΟΧΙ του Διμηνιού;

Είναι κάτι που δεν αφορά άμεσα το Έπος του '40. Ούτε το Έπος της Εθνικής Αντίστασης. Αφορά τον αδελφοκτόνο πόλεμο που ακολούθησε. Όταν βαλθήκαμε να θυμίσουμε στους πάντες ότι διατηρούμε το πρωταρ-χικό εθνικό μας ελάττωμα. Αυτό που υποδεικνύει η πρώτη κιόλας λέξη της γραπτής Ελληνικής Ιστορίας: "Μήνιν". Πρώτη λέξη, θυμίζω, στην Ομηρική Ιλιάδα.

Με αυτά τα μυαλά, λοιπόν, υπήρξε κύμα εκτελέσεων αντιπάλων αδελφών. Καταλάμβαναν, δηλαδή, ένα χωριό οι μεν, εκτελούσαν έναν αριθμό από τους δε. Και αυτό γινόταν σε κάθε ευκαιρία.

Συγχωριανοί εκτελούσαν συγχωριανούς. Αιχμαλώτους.

Φαύλος κύκλος αίματος. Ας μην βραχυκυκλωθούμε στο ερώτημα ποιός τον ξεκίνησε.

Διμηνιώτισσες και Διμηνιώτες,

Σημασία έχει που το Διμηνιό μας δεν είχε τέτοιον φαύλο κύκλο εκτελέσεων αντεκδίκησης. Ο πρωταντάρτης του χωριού, μπαίνοντας  στο χωριό κάπου το '45 ως νικητής, προφανώς αισθάνθηκε πρόσκαιρος νικητής.

Απαγόρευσε, λοιπόν, τις εκτελέσεις κυβερνητικών συγχωριανών του. Και οι υπό τις διαταγές του αντάρτες πειθάρχησαν. Κόντρα στα συνηθισμένα.

Το θέμα είναι γνωστό, αλλά φρονώ ότι δεν έχουμε εκτιμήσει κάτι στη συνέχεια: Η συνετή στάση του πρωταντάρτη βρήκε θετική ανταπόδοση.

Εξηγώ: Όταν ο έλεγχος του χωριού πέρασε στα κυβερνητικά στρατεύματα, η συνετή στάση του πρωταντάρτη βρήκε μιμητές στην αντίθετη πλευρά. Οι κυβερνητικοί Διμηνιώτες δεν εκτέλεσαν αντιπάλους.

Αυτή η συνετή στάση των συγχωριανών μας, ένθεν κι ένθεν, συνεχίσθηκε μέχρι τέλους του αδελφοκτόνου πολέμου.

Γιατί εξέφραζε όλο το χωριό. Απλό;

Κυρίες και κύριοι,

Αυτό το υπέροχα ανθρώπινο που έγινε στο χωριό μας, έχουμε κάθε λόγο να το αναδείξουμε, να το γνωρίσουμε και να το καμαρώνουμε. Ακόμη περισσότερο, να το προβάλουμε, αφού το ερευνήσουμε.

Να το αξιοποιήσουμε. Αφού το ψάξουμε μέσα μας...

Είναι κάτι εθνικής σημασίας. Είναι σθεναρή κόντρα στην μήνιν, την ανεξέλεγκτη οργή μας. Είναι δηλαδή ΟΧΙ στο πρωταρχικό εθνικό μας ελάττωμα.

Είναι και ΟΧΙ στο ελάττωμα που μας εμποδίζει να βλέπουμε καλά ποιός είπε το εκάστοτε ΟΧΙ. Αντικειμενικά και αμερόληπτα. Χωρίς προκαταλήψεις.

Σωστά;

 

ΖΗΤΩ το ΟΧΙ του '40 !!

ΖΗΤΩ το ΟΧΙ του Διμηνιού !!

 

 

Διμηνιό 28^η Οκτωβρίου 2025

 

 

Κώστας Τζαναβάρας

Μηχανικός Ε.Μ.Π. - συγγραφέας