ΙΣΩΣ ΔΕΝ ΘΥΜΟΥΝΤΑΙ ΚΑΙ ΠΟΛΛΟΙ μία χαρακτηριστική λεπτομέρεια της νίκης Trump το 2016: διέθεσε ελάχιστα χρήματα για διαφημιστική προβολή. Και κάλυψε το κενό με απίστευτες επινοήσεις που έδιναν βάση για δημοσιεύσεις εναντίον του.
Μην μπερδευτούμε: προκαλούσε συνειδητά τα δημοσιεύματα εναντίον του γιατί απλά τον συνέφερε η δημοσιότητα. Εμπιστεύτηκε την κρίση των πολιτών, και δικαιώθηκε. Είχε και δόγμα: "any press is good press" -οποιαδήποτε δημοσιότητα είναι καλή δημοσιότητα.
ΟΘΕΝ ... "Ήδη διακρίνεται ότι ο Ντόναλντ Τραμπ προαλείφεται, όχι απλώς για Πρόεδρος, αλλά για επικοινωνιακά πανίσχυρος «Καίσαρας». Προαπαιτούμενο για να μπορεί να προχωρήσει σε σαρωτικές αλλαγές – έστω και ενάρετες." ("Πού πηγαίνει η Ευρώπη;"-Φ.τ.Κ. φ.1513/22.9.16)
ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΤΕΤΡΑΕΤΙΑ μπήκε "σαν ταύρος σε υαλοπωλείο", αλλά δεν του βγήκε. Ήταν Καίσαρας, σύγχρονης μορφής, αφού είχε με το μέρος του το πολίτευμα. Στην ουσία το θύμισε αξιοποιώντας το. Ήταν πανίσχυρος, ως Πρόεδρος της υπερδύναμης, αλλά όχι για πολύ. "Γυάλιζε το μάτι του", αλλά δεν ήταν έτοιμος απέναντι στον τύπο και τα κοινωνικά δίκτυα. Έφθασαν μέχρι και να τον κόβουν στον αέρα τα κανάλια και να τον διαγράφουν τα δίκτυα.
Επί πλέον, στην πρώτη διετία, δεν έλεγχε καν το κόμμα του, αν και είχε πλειοψηφία στη Γερουσία και την Βουλή. Στη δεύτερη διετία, έχασε την πλειοψηφία στη Βουλή, και βρέθηκε με την πλάτη στον τοίχο.
ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΤΕΤΡΑΕΤΙΑ, δείχνει να έχει αξιοποιήσει την πικρή εμπειρία αλλά και την τετραετή ανάπαυλα. Βομβαρδίζει τους πάντες με εκκεντρικές ιδέες. Κάνει επιδέξιες μαλάξεις στην κοινή γνώμη και στους ανταγωνιστές του. Κινείται ταυτόχρονα σε απίστευτα πολλά μέτωπα. Μπορεί με μία "αδιάφορη" δήλωση να γκρεμοτσακίζει τα χρηματιστήρια. Όλο και περισσότερους γοητεύει με τα απίστευτα επικοινωνιακά προσόντα του -χώρια το χιούμορ.
Όλο και περισσότεροι αντιλαμβάνονται την ανάγκη: μιλάει σωστά, ελίσσεται σωστότερα, έχει -όχι απλά σωστούς- ευγενείς στόχους και σκοπό. Ταυτόχρονα, αποκτά όλο και πιό φανατικούς διώκτες. Δικαιώνει τις προβλέψεις, τελικά.
ΕΧΕΙ ΑΝΑΚΑΤΕΨΕΙ ΑΓΡΙΩΣ την "τράπουλα". Το άλλο προαπαιτούμενο για τις σαρωτικές αλλαγές που λέγαμε το μακρινό '16. Θυμίζω και τα περί λιονταριών και τροφικής αλυσίδας του πλανήτη. Κοντολογίς: Είναι θέμα χρόνου, και στυλ!, να γίνει το δικό του στα πάντα.
ΣΤΟ ΟΥΚΡΑΝΙΚΟ, για παράδειγμα, ίσως διακρίνονται δύο δρόμοι. Αφ' ενός, ειρηνικά, μία δημιουργική δημοκρατική παραπομπή σε δημοψηφίσματα αυτοδιάθεσης. Ή, πάλι, μία ακόμη εφαρμογή του εδώ δόγματος "Make business not war". Αφ' ετέρου, αν χρειασθεί, θα υποτάξει τη Ρωσία του "σκληρού μπισκότου" αυθημερόν. Στο σωστό γήπεδο...
ΠΑΝΩ ΑΠ' ΟΛΑ, η βεβαία απάντηση στο ερώτημα του τίτλου, είναι το γνωστό απόφθεγμα του αρχαίου Ισοκράτη: "Το της πόλεως όλης ήθος ομοιούται τοις άρχουσι".
Και έρχεται άνοιξη φουριόζα...
Κόρινθος 16 Μαρτίου 2025
Κώστας Τζαναβάρας
σύμβουλος μηχανικός - συγγραφέας